سخنرانی

آیین رستگاری» مجموعه‌ای از شش جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که در سال‌های ۱۴۰۷ و ۱۴۱۱ هجری قمری ایراد شده است. پنج جلسۀ نخست برای یکی از شاگردان و با هدف بیان مطالب و نکات ضروری سیر و سلوک الی‌الله شکل گرفته است؛ جلسۀ پایانی نیز در مشهد مقدس و در جمعی از دوستان و همراهان ایشان برگزار شده است. علامه طهرانی در این جلسات، مقصد سلوک را عبودیت و معرفت پروردگار می‌داند و از لوازمی سخن می‌گوید که حرکت در این مسیر بدون آنها به نتیجه نمی‌رسد؛ از جمله: خالص‌کردن طلب از توجه به غیر خدا، عمل و مجاهده، کتمان حالات و اسرار سلوکی، متابعت از شریعت و استاد و مراقبه و تزکیۀ نفس. در امتداد همین مبانی، دستوراتی مانند سکوت، اعتدال، شب‌زنده‌داری و دوام ذکر نیز توضیح داده شده است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، این بیانات را «آیین‌نامۀ سلوک و رستگاری» می‌خواند. سادگی و روشنی بیان علامه، همراه با فضای نزدیک و صمیمی جلسات، تجربه‌ای متفاوت از تجربۀ آثار عرفانی به مخاطب می‌دهد. متن کامل این شش جلسه با مقدمۀ آیت‌الله طهرانی در کتاب «آیین رستگاری» منتشر شده است.

«شرح دعای افتتاح» مجموعه‌ای از ده جلسه سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که در جمع شاگردان، ارادتمندان و دیگر مؤمنان ایراد شده است. حدود نیمی از جلسات مربوط به مسجد قائم طهران و نیمی مربوط به مشهد مقدس است. علامه طهرانی در این جلسات، فقراتی از دعای افتتاح را ترجمه و به‌اجمال شرح می‌کنند. علامه طهرانی در آغاز این دوره می‌فرمایند که برای پرهیز از طولانی‌شدن بحث، معانی دعا را ساده‌تر، روان‌تر و به‌اجمال بیان خواهند کرد. بااین‌حال، به ترجمۀ عبارات بسنده نمی‌کنند و معارف توحیدی و عرفانی دعا را با استناد به آیات و روایات و با نمونه‌هایی روشن شرح می‌دهند. علامه طهرانی در سال‌های اقامت در طهران چند بار دعای افتتاح را شرح کرده‌اند، اما از دوره‌های دیگر اثری بر جای نمانده است. ضبط همین دوره نیز کامل نیست. متن جلسات موجود با مقدمۀ آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی و ترجمۀ باقی فقرات توسط ایشان، در کتاب «شرح فقراتی از دعای افتتاح» منتشر شده است.

«مبانی تشیع» مجموعه‌ای از هشت جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که در فاصله سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۱۱ هجری قمری در جلسات مختلف ایراد شده است. این مجموعه هفت سخنرانی مستقل و یک جلسۀ پرسش‌وپاسخ اعتقادی را در بر می‌گیرد. علامه طهرانی در این بیانات، مبانی تشیع را بر محور توحید تبیین می‌کند؛ توحیدی که تنها یک اعتقاد ذهنی نیست، بلکه شناخت انسان از هستی، فهم او از شریعت و مسیر تربیتش را سامان می‌دهد. ولایت در این نگاه، اعتقادی در کنار توحید نیست؛ توحید در مقام عمل و راه تربیت انسان است. مباحث خیر و شر، جبر و اختیار، فقر و عبودیت و جایگاه اهل‌بیت علیهم‌السلام نیز در همین چارچوب بررسی می‌شود. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، امتیاز این بیانات را در همین نگرش توحیدی می‌داند؛ نگرشی که اعتقاد، شریعت و تهذیب را از یکدیگر جدا نمی‌بیند. متن کامل این هشت جلسه با مقدمۀ ایشان در کتاب «مبانی تشیع» منتشر شده است.

«مناقب اهل‌بیت علیهم‌السلام» مجموعه‌ای از هفت جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که در سال ۱۳۹۷ هجری قمری، برای مؤمنان و ارادتمندان در مسجد قائم طهران ایراد شده است. شش جلسه از این مجموعه به بیانات ماه مبارک رمضان دربارۀ امیرالمؤمنین علیه‌السلام اختصاص دارد و یک جلسه در ماه رجب، دربارۀ امام هادی علیه‌السلام بیان شده است. از مضامین برجستۀ این جلسات می‌توان به این موارد اشاره کرد: امیرالمؤمنین علیه‌السلام میزان حقیقی سنجش انسان است. امامت و ولایت، عنوانی تشریفاتی نیست. مقام ملکوتی امام از سیرۀ اجتماعی او جدا نیست. مناقب اهل‌بیت علیهم‌السلام الگویی برای اصلاح عمل است، نه موضوعی صرفاً تاریخی. سیرۀ امام هادی علیه‌السلام، حقیقت ایمان را در روزگار خفقان نشان می‌دهد. متن کامل این هفت جلسه با مقدمۀ آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در کتاب «مناقب اهل‌بیت علیهم‌السلام» منتشر شده است.

«مواعظ رمضان ۱۳۹۷» مجموعه‌ای از نُه جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که در ماه رمضان ۱۳۹۷ هجری قمری، در مسجد قائم طهران ایراد شده است. علامه طهرانی در این مواعظ، با تکیه بر آیات و روایات، ظاهر و باطن عبادات و تأثیر آنها را در تربیت نفس تبیین می‌کند. در این مجموعه، روزه راه دستیابی به تقوا معرفی می‌شود و علامه طهرانی، در همین زمینه، مقدس‌مآبیِ ناسازگار با حکم خدا را نقد می‌کند. در ادامه، نماز در کانون بحث قرار می‌گیرد؛ حقیقت آن عبودیت و اتصال به پروردگار است و آثارش در تهذیب نفس، تقویت یقین و پذیرش توبه آشکار می‌شود. بخشی از جلسات نیز به حقیقت توبه و نقش عمل صالح در بازگشت انسان به خدا اختصاص دارد.

شرح فقره: إنّى رجلٌ مَطلوبٌ و مع ذلكَ لى أورادٌ فى كلِّ ساعةٍ من آناءِ اللّيل و النّهارِ فلا تَشغَلنِى عن وِردى از شرح حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام

شرح فقره: إلَهِى لَا تُؤَدِّبْنِى بِعُقُوبَتِک وَ لَا تَمْکرْ بِى فِى حِیلَتِک مِنْ أَینَ لِى الْخَیرُ یا رَبِّ وَ لَا یوجَدُ إِلَّا مِنْ عِنْدِک وَ مِنْ أَینَ لِىَ النَّجَاةُ وَ لَا تُسْتَطَاعُ إِلَّا بِک لَا الَّذِى أَحْسَنَ اسْتَغْنَى عَنْ عَوْنِک وَ رَحْمَتِک وَ لَا الَّذِى أَسَاءَ وَ اجْتَرَأَ عَلَیک وَ لَمْ یرْضِک خَرَجَ عَنْ قُدْرَتِک یا رَبِّ یا رَبِّ یا رَب یا رَبِّ یا رَب ... الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى أَدْعُوهُ فَيُجِيبُنِى وَ إِنْ كُنْتُ بَطِيئاً حِينَ يَدْعُونِى، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى أَسْأَلُهُ فَيُعْطِينِى وَ إِنْ كُنْتُ بَخِيلاً حِينَ يَسْتَقْرِضُنِى، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى أُنادِيهِ كُلَّما شِئْتُ لِحاجَتِى وَأَخْلُو بِهِ حَيْثُ شِئْتُ لِسِرِّى بِغَيْرِ شَفِيعٍ فَيَقْضِى لِى حاجَتِى. دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

شرح فقره: وَ أنّ فِی اللَهفِ إِلَی جُودِكَ وَ الرِّضَا بِقَضَائِكَ عِوَضاً مِنْ مَنْعِ الْبَاخِلِینَ وَ مَنْدُوحَةً عَمَّا فِی أَیدِی الْمُسْتَأْثِرِین.وَ أن الرَّاحِلَ إِلَیک قَرِیبُ الْمَسَافَةِ وَ أَنَّک لَا تَحْتَجِبُ عَنْ خَلْقِک إِلَّا ان تَحْجُبَهُمُ الْأَعْمَالُ دُونَک.وَ قَدْ قَصَدْتُ إِلَیک بِطَلِبَتِى وَ تَوَجَّهْتُ إِلَیک بِحَاجَتِى وَ جَعَلْتُ بِک اسْتِغَاثَتِى وَ بِدُعَائِک تَوَسُّلِى مِنْ غَیرِ اسْتِحْقَاقٍ لِاسْتِمَاعِک مِنِّى وَ لَا اسْتِیجَابٍ لِعَفْوِک عَنِّى بَلْ لِثِقَتِى بِکرَمِک وَ سُکونِى إِلَى صِدْقِ وَعْدِک‌... وَ یقینی بِمَعْرِفَتِکَ مِنِّی أن لَا رَبَّ لِی غَیْرُکَ وَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ وَحْدَک لَا شَرِیک لَک اللَهمَّ أَنْتَ الْقَائِلُ وَ قَوْلُک حَقٌّ وَ وَعْدُک صِدْقٌ: وَ سْئَلُوا اللَه مِنْ فَضْلِهِ‌1 إِنَّ اللَه كانَ بِكمْ رَحِيماً وَ لَیسَ مِنْ صِفَاتک یا سَیدِى ان تَأْمُرَ بِالسُّؤَالِ وَ تَمْنَعَ الْعَطِیةَ وَ أَنْتَ الْمَنَّانُ بِالْعَطِیاتِ عَلَى أَهْلِ مَمْلَکتِک وَ الْعَائِدُ عَلَیهِمْ بِتَحَنُّنِ رَأْفَتِک. از دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

شرح فقره: اللَهم انتَ القائلُ و قولک حق و وَعدُکَ صِدق و اسئلوا اللَه من فضله ان اللَه کان بِکم رحیما و لیس من صفاتک یا سیدی ان تامر بالسؤال و تمنع العطیة وانتَ المَنّانُ بِالعَطِیاتِ عَلى اهلِ مَملَکتِک و العآئِدُ عَلَیهِم بِتَحَنُّنِ رَأفَتِک الهى رَبَّیتَنى فى نِعمَک وَ احسانِک صَغیراً وَ نَوَّهتَ بِاسمى کبیراً فَى امَن رَبّانى فِى الدُّنیا باحسانِهِ و تفضُّلِهِ و نِعمِهِ وَ اشارَلى فِى الاخِرَة الى عَفوِهِ وَ کرمِه، معرفتى یا مولاى دلیلى علیک و حبى لک شفیعى إلیک و انا واثق من دلیلى بدلالتک و ساکن من شفیعى الى شفاعتک؛ از دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

شرح فقره: مَعرِفَتی یا مَولایَ دَلیلی عَلَیکَ وَ حُبّی لَکَ شفیعی إلَیکَ وَ أنَا واثِقٌ مِن دَلیلی بِدِلالتِکَ از دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

شرح فقره: حُجَّتِى یا اللَه فِى جُراتِى عَلَى مَسئَلَتِک مَعَ اتیانِى مَا تَکرَهُ جُودُک وَ کرَمُک، وَ عُدَّتِى فِى شِدَّتِى مَعَ قِلَّىِ حَیائِى رَافَتُک وَ رَحمَتُک از دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

احکام و اسرار حج» مجموعه‌ای از شش مجلس از بیانات آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی دربارۀ حقیقت حج و آداب و احکام آن است. این جلسات در جمع شاگردان و ارادتمندان ایشان که قصد تشرف به حج داشته یا به‌تازگی از این سفر بازگشته بودند، برگزار شده و در شماری از آن‌ها، بخشی از مجلس نیز به پاسخ‌گویی به پرسش‌های زائران اختصاص یافته است. این مجموعه بخشی از بیانات «طرح مبانی اسلام» است. در این مجالس، حج در مکتب اولیای الهی از دو منظر به‌هم‌پیوسته بررسی می‌شود: از یک‌سو احکام و اعمال ظاهری آن، و از سوی دیگر اسرار و حقیقت توحیدی و سلوکی این سفر. قطع تعلقات، حرکت به سوی عبودیت، توجه به باطن مناسک و نحوۀ بهره‌برداری صحیح از فرصت حج، در کنار پاسخ به مسائل عملی زائران، از محورهای اصلی این مجموعه است. این نگاه، حج را فراتر از مجموعه‌ای از احکام و بایدها و نبایدها نشان می‌دهد و بینش مخاطب را از حقیقت و مقصدِ این سفر معنوی تغییر می‌دهد. مطالب این جلسات بعدها در تدوین موضوعی مجموعۀ دوجلدی «نور ملکوت حج» به کار گرفته شد و در آن اثر، به‌جای حفظ ترتیب مجالس، در ساختاری منسجم و موضوع‌محور سامان یافته است.

جایگاه اهل علم» مجموعه‌ای از جلسات سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی دربارۀ جایگاه، وظایف و آداب اهل علم و طلاب علوم دینی است. بخش مهمی از این مجالس در شب‌های سه‌شنبه و با حضور طلاب و اهل علم برگزار شده و برخی جلسات نیز به مناسبت‌ها و دیدارهای دیگری اختصاص داشته است. این مجموعه بخشی از بیانات «طرح مبانی اسلام» است. محور اصلی این جلسات، تبیین جایگاه علم و اهل علم، و مسئولیتی است که این جایگاه در تحصیل، فهم، عمل، تهذیب و انتقال صحیح معارف بر عهدۀ طلبه می‌نهد. در این چارچوب، ارزش و اهمیت طلبگی، کیفیت تحصیل و برنامۀ علمی، نسبت علم با سیر و سلوک، ضرورت اتقان و آزاداندیشی در فهم دین، و مسئولیت اخلاقی و اجتماعی اهل علم مورد توجه قرار می‌گیرد. بخشی از این مجموعه نیز ناظر به کسانی است که در آغاز راه طلبگی قرار دارند یا دربارۀ انتخاب این مسیر تصمیم می‌گیرند. در این بخش‌ها، از جایگاه این راه، دشواری‌ها و لوازم آن سخن به میان می‌آید و طلبگی نه صرفاً یک موقعیت علمی یا اجتماعی، بلکه تعهدی جدی در برابر فهم، عمل و پاسداری از معارف دین معرفی می‌شود. إن‌شاءالله این مجموعه قرار است به صورت موضوعی تدوین و منتشر گردد

عید فطر» مجموعه‌ای از هجده جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در فاصله سال‌های ۱۴۱۴ تا ۱۴۳۴ هجری قمری و به مناسبت عید فطر ایراد شده است. این مجموعه در ضمن بخش «طرح مبانی اسلام» است. در این مجالس، عید فطر به‌عنوان نقطۀ پایان فصل عبادی ماه‌های رجب و شعبان و رمضان معرفی نمی‌شود؛ بلکه تبیین می‌شود که عید فطر فرصتی است برای سنجش دستاوردهای این ماه و ادامۀ همان مسیر در زندگی پس از رمضان‌المبارک. استمرار مراقبه، حفظ حال معنوی ماه رمضان، حرکت به‌سوی توحید و لقاءالله، و نسبت این مسیر با ولایت و هدایت اولیای الهی، از محورهای اصلی این مجموعه به شمار می‌آید. در کنار این جهت کلی، مباحثی چون تقوا، یقین، همت، معرفت و کیفیت حرکت انسان به‌سوی خدا نیز مطرح می‌شود و ابعاد گوناگونی از حیات معنوی و سلوکی انسان پس از ماه مبارک رمضان مورد توجه قرار می‌گیرد. این جلسات، در ضمن کتاب «جلوه‌های معرفت» (که شامل خطبه‌های عید فطر و قربان است) به چاپ رسیده است.

«عید غدیر» مجموعه‌ای از یازده جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در فاصلۀ سال‌های ۱۴۲۲ تا ۱۴۳۹ هجری قمری و به مناسبت عید غدیر ایراد شده است. این مجموعه در ضمن بخش «طرح مبانی اسلام» است. در این مجالس، غدیر تنها به‌عنوان واقعۀ تاریخی یا مسئلۀ سیاسی بررسی نمی‌شود؛ بلکه حقیقت ولایت و کیفیت ظهور و تحقق آن در جان انسان، به‌عنوان راه تربیت، کمال و حرکت به‌سوی توحید تبیین می‌گردد. عقلانی‌بودن مسئلۀ ولایت، غلبۀ عقل بر احساس، استقامت در مسیر حق و نسبت این حقیقت با حیات معنوی انسان، از محورهای اصلی این مجموعه به شمار می‌آید. همچنین بر این معنا تأکید می‌شود که حقیقت غدیر به گذشته محدود نیست و در پیوند با ولایت امام زمان علیه‌السلام استمرار دارد. افزون بر این، از آنجا که این جلسات هم‌زمان با عمامه‌گذاری عده‌ای از طلاب بوده، مطالبی نیز در مورد طلبگی و رسالت علما در آنها بیان شده است. همین یازده مجلس در جلد نخست کتاب «آموزه‌های ولایت» با عنوان فرعی «بیانات عید غدیر خم» تدوین و منتشر شده است.

نیمۀ شعبان» مجموعه‌ای از یازده جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در فاصله سال‌های ۱۴۰۹ تا ۱۴۳۹ هجری قمری و به مناسبت نیمۀ شعبان ایراد شده است. این مجموعه در ضمن بخش «طرح مبانی اسلام» است. در این مجالس، توجه به امام زمان علیه‌السلام از سطح یک نگاه تاریخی یا صرفاً ناظر به آینده فراتر می‌رود و بر جایگاه ایشان به‌عنوان امام حیّ و حاضر تأکید می‌شود؛ امامی که ولایت او در حیات دینی انسان، هدایت باطنی و حرکت او به‌سوی توحید نقشی فعّال و جاری دارد. نسبت ولایت و توحید، وظیفۀ انسان در عصر غیبت، آثار حضور امام در مسیر تربیت و کمال، و نیز ویژگی‌های عصر ظهور، از محورهای اصلی این مجموعه است. در همین زمینه، از تحقق عقلانیت، عدالت، صدق و عزت حقیقی در دوران ظهور نیز سخن به میان می‌آید. از سوی دیگر، با توجه به تقارن برخی از این مجالس با عمامه‌گذاری شماری از طلاب، مباحثی نیز پیرامون ارزش مسیر طلبگی و رسالت‌ها و وظایف اهل علم مطرح گردیده است. همین یازده مجلس در جلد دوم کتاب «آموزه‌های ولایت» با عنوان فرعی «بیانات عید نیمۀ شعبان» تدوین و منتشر شده است.

ماه مبارک رمضان ۱۴۳۹ ه‍.ق» مجموعه‌ای از چهار جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در ماه مبارک رمضان سال ۱۴۳۹ هجری قمری و آخرین ماه مبارک حیات ایشان است. سه جلسۀ نخست در مشهد و جلسۀ پایانی در قم ایراد شده است. برخلاف مجالس ماه‌های رمضان سال‌های پیش که تقریباً همۀ آن‌ها در ضمن مجموعۀ «شرح دعای ابوحمزۀ ثمالی» قرار می‌گرفت، این چهار جلسه موضوعاتی مستقل دارند. در جلسۀ نخست، حالات اولیای الهی هنگام نماز و تلاوت قرآن و کیفیت عبادت آنان بررسی می‌شود. جلسات دوم و سوم به شرح فقراتی از دعای افتتاح و مباحث مربوط به امام زمان علیه‌السلام اختصاص دارد. در جلسۀ چهارم نیز آیت‌الله طهرانی به برخی شبهات و نقدهای مطرح‌شده دربارۀ کتاب «روح مجرد» پاسخ می‌دهند. این چهار مجلس، آخرین بیانات رمضانی آیت‌الله طهرانی را در بر می‌گیرد؛ بیاناتی که برخلاف روال سال‌های پیش، ذیل شرح یک متن واحد سامان نیافته و هر جلسه به یکی از مباحث معرفتی و اعتقادی مورد توجه ایشان در آن مقطع اختصاص یافته است. جلسات دوم و سوم، در ضمن جلد سوم کتاب «آموزه‌های ولایت» به چاپ رسیده است.

«جلسات سلوک خانواده ـ قم» مجموعه‌ای از بیانات آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که طی سال‌های ۱۴۲۱ تا ۱۴۳۰ هجری قمری در شهر قم برای جمعی از بانوان ارائه شده و در ۳۲ جلسه به بیان مباحث مرتبط با سیر و سلوک الی‌الله پرداخته شده است. در این جلسات، ضمن پاسخ به پرسش‌های مخاطبان، موضوعاتی همچون صداقت و خلوص، علم و یقین، و سلوک بر اساس فطرت مورد بررسی قرار گرفته است؛ همچنین بخش مهمی از این مجموعه به تبیین سلوک بانوان اختصاص یافته و مباحثی نظیر ویژگی‌های سلوک زنان، جایگاه زن در نظام عالم هستی، مقام خلیفةاللهی و قابلیت زن برای رسیدن به مراتب کمال مطرح گردیده و در ضمنِ این مباحث، به موضوعاتی مانند ارتباط میان همسران و تربیت فرزند نیز اشاره شده است. إن‌شاءالله قرار است متن این جلسات تنظیم و تدوین شود.

«جلسات سلوک خانواده ـ طهران» مجموعه‌ای از بیانات آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که طی سال‌های ۱۴۱۹ تا ۱۴۳۷ هجری قمری در شهر طهران برای جمعی از بانوان ارائه شده و در ۴۱ جلسه به بیان مباحث مرتبط با سیر و سلوک الی‌الله پرداخته و در خلال این بیانات به پرسش‌های مخاطبان نیز پاسخ داده است. از موضوعاتی که جلسات متعددی از این مجموعه به آنها اختصاص یافته، می‌توان از جایگاه عقل و عقلانیت در سلوک، مراقبه و عمل به مبانی، آرامش و ثبات و استقامت در مسیر، و نیز صداقت، خلوص و تسلیم نام برد. در کنار این مباحث، موضوعاتی مربوط به زن و خانواده نیز مطرح شده است؛ مباحثی مانند چگونگی ارتباط با فرزندان و ترغیب آنان به مسائل دینی و نحوۀ تعامل زن و شوهر. إن‌شاءالله قرار است متن این جلسات به‌صورت موضوعی تنظیم و تدوین شود.

شرح فقره: وَ لَا یدَعُ أَیامَهُ بَاطِلًا از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام

شرح فقره : فَقَالَ: أَمَّا اللَوَاتِي‌ فِي‌ الرِّيَاضَةِ: فَإيَّاكَ أَنْ تَأْكُلَ مَا لاَ تَشْتَهِيهِ، فَإنَّهُ يُورِثُ الْحَمَاقَةَ وَ الْبَلَهَ؛ وَ لاَ تَأْكُلْ إلاَّ عِنْدَ الْجُوعِ؛ وَ إذَا أَكَلْتَ فَكُلْ حَلاَلاً وَ سَمِّ اللَهَ وَ اذْكُرْ حَدِيثَ الرَّسُولِ صَلَّي‌ اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ: مَا مَلاَ ءَادَمِيٌّ وِعَآءًا شَرًّا مِنْ بَطْنِهِ؛ فَإنْ كَانَ وَ لاَبُدَّ فَثُلْثٌ لِطَعَامِهِ وَ ثُلْثٌ لِشَرَابِهِ وَ ثُلْثٌ لِنَفَسِهِ از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام

شرح فقره: فقال: يا أبا عَبداللَه! لَيسَ العِلمُ بِالتَّعلُّمِ، إنَّما هُوَ نورٌ يقَعُ فى قَلبِ مَن يريدُ اللَه تَباركَ و تَعالى أنْ يهْديَهُ. فَإنْ أرَدتَ العِلمَ فَاطْلُبْ أوّلًا فى نَفسِكَ حَقيقةَ العُبوديَّةِ و اطلُبِ العِلمَ بِاستِعمالِه و استَفهِمِ اللَه يفهِمكَ، از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام.

شرح فقره: قلتُ: يا شَريفُ! فقال: قُلْ يا أباعبداللَه. قلتُ: يا أباعبداللَه! ما حَقيقةُ العُبوديَّة؟ قال: ثَلاثةُ أشياءَ: أنْ لا يرَى العَبدُ لِنَفسِه فيما خَوَّلَهُ اللَه مِلكًا، لأنَّ العَبيدَ لا يكونُ لَهم مِلكٌ، يرونَ المالَ مالَ اللَه يضَعونَه حيثُ أمَرَهُم اللَه به، و لا يدَبِّرُ العبدُ لنفسهِ تَدبيرًا، و جُملةُ اشتِغالهِ فيما أمَرَهُ تَعالى بِهِ و نَهاهُ عَنه، از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام

شرح فقره: قلت يا ابا عبداللَه ما حقيقة العبودية ... و لا يدبِّر العبد لنفسه تدبيراً از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام