سخنرانی

«تفسیر آیۀ نور» مجموعه‌ای از ده جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که از جمادی‌الثانیة تا شعبان ۱۳۹۶ هجری قمری، در شب‌های سه‌شنبه و در مسجد قائم طهران ایراد شده است. علامه طهرانی در این جلسات، تفسیر آیۀ نور را مبنای تبیین حقیقت توحید و رابطۀ انسان با پروردگار قرار می‌دهد. در این مجموعه، حضور خداوند در سراسر عالم و امکان معرفت و لقای او در کانون بحث قرار دارد. علامه، معرفت نفس را راه شناخت پروردگار می‌داند و خودبینی، توجه استقلالی به موجودات و صفات ناپسند را حجاب این معرفت می‌شمارد. معرفت خدا در این بیانات، بحثی صرفاً نظری نیست و با تهذیب نفس، عبور از کثرت و رفع حجاب‌های درونی تحقق می‌یابد. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، از قول والد معظّمشان نقل می‌کند که مقصود این بیانات، برداشتن فاصلۀ ساختگی میان خدا و بندگان و برقراری انس و الفت با پروردگار بوده است. علامه طهرانی این معارف عمیق توحیدی و عرفانی را با بیانی روشن، بی‌تکلف و دور از اصطلاحات دشوار برای عموم توضیح می‌دهد. متن کامل این ده جلسه با مقدمۀ آیت‌الله طهرانی در کتاب «تفسیر آیۀ نور» منتشر شده است.

سالک آگاه» مجموعه‌ای از شش جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی پیرامون علم و علماست که از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۱۵ هجری قمری، در مناسبت‌های گوناگون و بیشتر در مشهد مقدس ایراد شده است. این بیانات برای شاگردان و ارادتمندان علامه ایراد شده و مخاطب خاص آن، طلاب و اهل علم‌اند. علامه طهرانی در این مجموعه، حقیقت علم و جایگاه عالم دینی را تبیین می‌کند. در نگاه ایشان، علم از عمل و تزکیه جدا نیست و عالم راستین باید حقیقت‌جو و آزاد باشد، مردم را به خدا بخواند و از شریعت پاسداری کند. در مقابل، غرور علمی، ریاست‌طلبی و پیروی بی‌چون‌وچرا می‌تواند علم را از مسیر هدایت خارج کند و به حجابی برای انسان بدل سازد. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، این بیانات را برآمده از تجربۀ علمی و سلوکی علامه می‌داند؛ تجربه‌ای که در سال‌های تحصیل در حوزه‌های علمیۀ قم و نجف و در مواجهه با استادان، جریان‌ها و گرایش‌های گوناگون به دست آمده است. متن کامل این شش جلسه با مقدمۀ آیت‌الله طهرانی در کتاب «سالک آگاه» منتشر شده است.

شرح فقره: إنّى رجلٌ مَطلوبٌ و مع ذلكَ لى أورادٌ فى كلِّ ساعةٍ من آناءِ اللّيل و النّهارِ فلا تَشغَلنِى عن وِردى از شرح حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام

جایگاه اهل علم» مجموعه‌ای از جلسات سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی دربارۀ جایگاه، وظایف و آداب اهل علم و طلاب علوم دینی است. بخش مهمی از این مجالس در شب‌های سه‌شنبه و با حضور طلاب و اهل علم برگزار شده و برخی جلسات نیز به مناسبت‌ها و دیدارهای دیگری اختصاص داشته است. این مجموعه بخشی از بیانات «طرح مبانی اسلام» است. محور اصلی این جلسات، تبیین جایگاه علم و اهل علم، و مسئولیتی است که این جایگاه در تحصیل، فهم، عمل، تهذیب و انتقال صحیح معارف بر عهدۀ طلبه می‌نهد. در این چارچوب، ارزش و اهمیت طلبگی، کیفیت تحصیل و برنامۀ علمی، نسبت علم با سیر و سلوک، ضرورت اتقان و آزاداندیشی در فهم دین، و مسئولیت اخلاقی و اجتماعی اهل علم مورد توجه قرار می‌گیرد. بخشی از این مجموعه نیز ناظر به کسانی است که در آغاز راه طلبگی قرار دارند یا دربارۀ انتخاب این مسیر تصمیم می‌گیرند. در این بخش‌ها، از جایگاه این راه، دشواری‌ها و لوازم آن سخن به میان می‌آید و طلبگی نه صرفاً یک موقعیت علمی یا اجتماعی، بلکه تعهدی جدی در برابر فهم، عمل و پاسداری از معارف دین معرفی می‌شود. إن‌شاءالله این مجموعه قرار است به صورت موضوعی تدوین و منتشر گردد

شرح فقره: امّا اللَواتِى فِى العِلمِ: فَاسْألِ العُلَمَاءَ ما جَهِلتَ، و إيّاکَ أن تَسألَهُم تَعَنُّتاً و تَجرِبَةً؛ و إيّاک أن تَعمَلَ بِرَأْيِکَ شَيئًا، و خُذ بِالاحْتِياطِ فِى جَمِيعِ ما تَجِدُ إلَيهِ سَبِيلًا؛ واهْرُب‌ مِنَ الفُتيا هَرَبَکَ مِنَ الاسَدِ، و لاتَجعَل رَقَبَتَکَ لِلنّاسِ جِسرًا از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام

شرح فقره: قلتُ: يا شَريفُ! فقال: قُلْ يا أباعبداللَه. قلتُ: يا أباعبداللَه! ما حَقيقةُ العُبوديَّة؟ قال: ثَلاثةُ أشياءَ: أنْ لا يرَى العَبدُ لِنَفسِه فيما خَوَّلَهُ اللَه مِلكًا، لأنَّ العَبيدَ لا يكونُ لَهم مِلكٌ، يرونَ المالَ مالَ اللَه يضَعونَه حيثُ أمَرَهُم اللَه به، و لا يدَبِّرُ العبدُ لنفسهِ تَدبيرًا، و جُملةُ اشتِغالهِ فيما أمَرَهُ تَعالى بِهِ و نَهاهُ عَنه، از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام