سخنرانی

آیین رستگاری» مجموعه‌ای از شش جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که در سال‌های ۱۴۰۷ و ۱۴۱۱ هجری قمری ایراد شده است. پنج جلسۀ نخست برای یکی از شاگردان و با هدف بیان مطالب و نکات ضروری سیر و سلوک الی‌الله شکل گرفته است؛ جلسۀ پایانی نیز در مشهد مقدس و در جمعی از دوستان و همراهان ایشان برگزار شده است. علامه طهرانی در این جلسات، مقصد سلوک را عبودیت و معرفت پروردگار می‌داند و از لوازمی سخن می‌گوید که حرکت در این مسیر بدون آنها به نتیجه نمی‌رسد؛ از جمله: خالص‌کردن طلب از توجه به غیر خدا، عمل و مجاهده، کتمان حالات و اسرار سلوکی، متابعت از شریعت و استاد و مراقبه و تزکیۀ نفس. در امتداد همین مبانی، دستوراتی مانند سکوت، اعتدال، شب‌زنده‌داری و دوام ذکر نیز توضیح داده شده است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، این بیانات را «آیین‌نامۀ سلوک و رستگاری» می‌خواند. سادگی و روشنی بیان علامه، همراه با فضای نزدیک و صمیمی جلسات، تجربه‌ای متفاوت از تجربۀ آثار عرفانی به مخاطب می‌دهد. متن کامل این شش جلسه با مقدمۀ آیت‌الله طهرانی در کتاب «آیین رستگاری» منتشر شده است.

«تفسیر آیۀ نور» مجموعه‌ای از ده جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که از جمادی‌الثانیة تا شعبان ۱۳۹۶ هجری قمری، در شب‌های سه‌شنبه و در مسجد قائم طهران ایراد شده است. علامه طهرانی در این جلسات، تفسیر آیۀ نور را مبنای تبیین حقیقت توحید و رابطۀ انسان با پروردگار قرار می‌دهد. در این مجموعه، حضور خداوند در سراسر عالم و امکان معرفت و لقای او در کانون بحث قرار دارد. علامه، معرفت نفس را راه شناخت پروردگار می‌داند و خودبینی، توجه استقلالی به موجودات و صفات ناپسند را حجاب این معرفت می‌شمارد. معرفت خدا در این بیانات، بحثی صرفاً نظری نیست و با تهذیب نفس، عبور از کثرت و رفع حجاب‌های درونی تحقق می‌یابد. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، از قول والد معظّمشان نقل می‌کند که مقصود این بیانات، برداشتن فاصلۀ ساختگی میان خدا و بندگان و برقراری انس و الفت با پروردگار بوده است. علامه طهرانی این معارف عمیق توحیدی و عرفانی را با بیانی روشن، بی‌تکلف و دور از اصطلاحات دشوار برای عموم توضیح می‌دهد. متن کامل این ده جلسه با مقدمۀ آیت‌الله طهرانی در کتاب «تفسیر آیۀ نور» منتشر شده است.

شرح فقره: إلَهِى لَا تُؤَدِّبْنِى بِعُقُوبَتِک وَ لَا تَمْکرْ بِى فِى حِیلَتِک مِنْ أَینَ لِى الْخَیرُ یا رَبِّ وَ لَا یوجَدُ إِلَّا مِنْ عِنْدِک وَ مِنْ أَینَ لِىَ النَّجَاةُ وَ لَا تُسْتَطَاعُ إِلَّا بِک لَا الَّذِى أَحْسَنَ اسْتَغْنَى عَنْ عَوْنِک وَ رَحْمَتِک وَ لَا الَّذِى أَسَاءَ وَ اجْتَرَأَ عَلَیک وَ لَمْ یرْضِک خَرَجَ عَنْ قُدْرَتِک یا رَبِّ یا رَبِّ یا رَب یا رَبِّ یا رَب ... الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى أَدْعُوهُ فَيُجِيبُنِى وَ إِنْ كُنْتُ بَطِيئاً حِينَ يَدْعُونِى، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى أَسْأَلُهُ فَيُعْطِينِى وَ إِنْ كُنْتُ بَخِيلاً حِينَ يَسْتَقْرِضُنِى، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى أُنادِيهِ كُلَّما شِئْتُ لِحاجَتِى وَأَخْلُو بِهِ حَيْثُ شِئْتُ لِسِرِّى بِغَيْرِ شَفِيعٍ فَيَقْضِى لِى حاجَتِى. دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

شرح فقره: وَ الحَمْدُلله الَذى یحْلُمُ عَنى حَتّى کانى لاذَنبَ لى فَرَبى احْمَدُ شَى‌ءٍ عِندى وَاحَقُّ بِحَمدى اللَهمَّ إِنى اجِدُ سُبُلَ الْمَطالِبِ الَیک مُشرَعَةٌ و مَناهِلَ الرّجاءٍ إلیک مُتْرَعَةٌ دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

شرح فقره: أَدْعُوک یا سَیدِى بِلِسَانٍ قَدْ أَخْرَسَهُ ذَنْبُهُ رَبِّ أُنَاجِیک بِقَلْبٍ قَدْ أَوْبَقَهُ جُرْمُه. از دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

شرح فقره: وَانَا یاسَیدى عائِذٌ بِفَضْلِک هارِبٌ مِنْک الَیک مُتَنَجِّزٌ ما وَعَدْتَ مِنَ الصَّفْحِ عَمَّنْ احْسَنَ بِک ظَنّاً؛ از دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

جایگاه اهل علم» مجموعه‌ای از جلسات سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی دربارۀ جایگاه، وظایف و آداب اهل علم و طلاب علوم دینی است. بخش مهمی از این مجالس در شب‌های سه‌شنبه و با حضور طلاب و اهل علم برگزار شده و برخی جلسات نیز به مناسبت‌ها و دیدارهای دیگری اختصاص داشته است. این مجموعه بخشی از بیانات «طرح مبانی اسلام» است. محور اصلی این جلسات، تبیین جایگاه علم و اهل علم، و مسئولیتی است که این جایگاه در تحصیل، فهم، عمل، تهذیب و انتقال صحیح معارف بر عهدۀ طلبه می‌نهد. در این چارچوب، ارزش و اهمیت طلبگی، کیفیت تحصیل و برنامۀ علمی، نسبت علم با سیر و سلوک، ضرورت اتقان و آزاداندیشی در فهم دین، و مسئولیت اخلاقی و اجتماعی اهل علم مورد توجه قرار می‌گیرد. بخشی از این مجموعه نیز ناظر به کسانی است که در آغاز راه طلبگی قرار دارند یا دربارۀ انتخاب این مسیر تصمیم می‌گیرند. در این بخش‌ها، از جایگاه این راه، دشواری‌ها و لوازم آن سخن به میان می‌آید و طلبگی نه صرفاً یک موقعیت علمی یا اجتماعی، بلکه تعهدی جدی در برابر فهم، عمل و پاسداری از معارف دین معرفی می‌شود. إن‌شاءالله این مجموعه قرار است به صورت موضوعی تدوین و منتشر گردد

عید فطر» مجموعه‌ای از هجده جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در فاصله سال‌های ۱۴۱۴ تا ۱۴۳۴ هجری قمری و به مناسبت عید فطر ایراد شده است. این مجموعه در ضمن بخش «طرح مبانی اسلام» است. در این مجالس، عید فطر به‌عنوان نقطۀ پایان فصل عبادی ماه‌های رجب و شعبان و رمضان معرفی نمی‌شود؛ بلکه تبیین می‌شود که عید فطر فرصتی است برای سنجش دستاوردهای این ماه و ادامۀ همان مسیر در زندگی پس از رمضان‌المبارک. استمرار مراقبه، حفظ حال معنوی ماه رمضان، حرکت به‌سوی توحید و لقاءالله، و نسبت این مسیر با ولایت و هدایت اولیای الهی، از محورهای اصلی این مجموعه به شمار می‌آید. در کنار این جهت کلی، مباحثی چون تقوا، یقین، همت، معرفت و کیفیت حرکت انسان به‌سوی خدا نیز مطرح می‌شود و ابعاد گوناگونی از حیات معنوی و سلوکی انسان پس از ماه مبارک رمضان مورد توجه قرار می‌گیرد. این جلسات، در ضمن کتاب «جلوه‌های معرفت» (که شامل خطبه‌های عید فطر و قربان است) به چاپ رسیده است.

نیمۀ شعبان» مجموعه‌ای از یازده جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در فاصله سال‌های ۱۴۰۹ تا ۱۴۳۹ هجری قمری و به مناسبت نیمۀ شعبان ایراد شده است. این مجموعه در ضمن بخش «طرح مبانی اسلام» است. در این مجالس، توجه به امام زمان علیه‌السلام از سطح یک نگاه تاریخی یا صرفاً ناظر به آینده فراتر می‌رود و بر جایگاه ایشان به‌عنوان امام حیّ و حاضر تأکید می‌شود؛ امامی که ولایت او در حیات دینی انسان، هدایت باطنی و حرکت او به‌سوی توحید نقشی فعّال و جاری دارد. نسبت ولایت و توحید، وظیفۀ انسان در عصر غیبت، آثار حضور امام در مسیر تربیت و کمال، و نیز ویژگی‌های عصر ظهور، از محورهای اصلی این مجموعه است. در همین زمینه، از تحقق عقلانیت، عدالت، صدق و عزت حقیقی در دوران ظهور نیز سخن به میان می‌آید. از سوی دیگر، با توجه به تقارن برخی از این مجالس با عمامه‌گذاری شماری از طلاب، مباحثی نیز پیرامون ارزش مسیر طلبگی و رسالت‌ها و وظایف اهل علم مطرح گردیده است. همین یازده مجلس در جلد دوم کتاب «آموزه‌های ولایت» با عنوان فرعی «بیانات عید نیمۀ شعبان» تدوین و منتشر شده است.

«جلسات سلوک خانواده ـ قم» مجموعه‌ای از بیانات آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که طی سال‌های ۱۴۲۱ تا ۱۴۳۰ هجری قمری در شهر قم برای جمعی از بانوان ارائه شده و در ۳۲ جلسه به بیان مباحث مرتبط با سیر و سلوک الی‌الله پرداخته شده است. در این جلسات، ضمن پاسخ به پرسش‌های مخاطبان، موضوعاتی همچون صداقت و خلوص، علم و یقین، و سلوک بر اساس فطرت مورد بررسی قرار گرفته است؛ همچنین بخش مهمی از این مجموعه به تبیین سلوک بانوان اختصاص یافته و مباحثی نظیر ویژگی‌های سلوک زنان، جایگاه زن در نظام عالم هستی، مقام خلیفةاللهی و قابلیت زن برای رسیدن به مراتب کمال مطرح گردیده و در ضمنِ این مباحث، به موضوعاتی مانند ارتباط میان همسران و تربیت فرزند نیز اشاره شده است. إن‌شاءالله قرار است متن این جلسات تنظیم و تدوین شود.

«جلسات سلوک خانواده ـ طهران» مجموعه‌ای از بیانات آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که طی سال‌های ۱۴۱۹ تا ۱۴۳۷ هجری قمری در شهر طهران برای جمعی از بانوان ارائه شده و در ۴۱ جلسه به بیان مباحث مرتبط با سیر و سلوک الی‌الله پرداخته و در خلال این بیانات به پرسش‌های مخاطبان نیز پاسخ داده است. از موضوعاتی که جلسات متعددی از این مجموعه به آنها اختصاص یافته، می‌توان از جایگاه عقل و عقلانیت در سلوک، مراقبه و عمل به مبانی، آرامش و ثبات و استقامت در مسیر، و نیز صداقت، خلوص و تسلیم نام برد. در کنار این مباحث، موضوعاتی مربوط به زن و خانواده نیز مطرح شده است؛ مباحثی مانند چگونگی ارتباط با فرزندان و ترغیب آنان به مسائل دینی و نحوۀ تعامل زن و شوهر. إن‌شاءالله قرار است متن این جلسات به‌صورت موضوعی تنظیم و تدوین شود.

شرح فقره: وَ أَمَّا اللَوَاتِي فِي الحِلمِ؛ فَمَن قَالَ لَكَ: إن قُلتَ وَاحِدَةً سَمِعتَ عَشرًا؛ فَقُل: إن قُلتَ عَشرًا لَم تَسمَع وَاحِدَةً؛ وَ مَن شَتَمَكَ فَقُل لَهُ: إن كُنتَ صَادِقًا فِيمَا تَقُولُ فَأَسأَلُ اللَه أَن يَغفِرَ لِي؛ وَ إن كُنتَ كَاذِبًا فِيمَا تَقُولُ فَاللَه أَسأَلُ أَن يَغفِرَ لَكَ؛ وَ مَن وَعَدَكَ بِالخَنَي فَعِدْهُ بِالنَّصِيحَةِ وَ الرَّعَآءِ از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام

شرح فقره: فَإذا لم یرَ الْعَبْدُ لِنَفْسِهِ فیما خوَّلَهُ اللَه تعالی مِلكاً هانَ عَلَیهِ الْإ نْفاقُ فِیمَا أَ مَرَهُ اللَه تَعَا لَی أنْ ینْفِقَ فِیهِ،وَ إذَا فَوَّضَ العَبدُ تَدبِیرَ نَفسِهِ عَلَی مُدَبِّرِهِ هَانَ عَلَیهِ مَصَآئِبُ الدُّنیا؛ از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام