سخنرانی

اسرار عاشورا» یکی از زیرمجموعه‌های «طرح مبانی اسلام» و شامل مجموعه‌ای از سخنرانی‌های آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که برای شاگردان و ارادتمندان ایشان برگزار شده است. این بیانات در مجالس و سلسله‌جلسات مختلف (مانند شرح حدیث عنوان بصری) ارائه شده و پس از آن، بر اساس ارتباط محتوایی با واقعۀ عاشورا در این مجموعه سامان یافته‌اند. آیت‌الله طهرانی در این جلسات، عاشورا را از منظر اهل معرفت بررسی می‌کند و از محدودکردن آن به مصیبت‌های ظاهری یا مبارزه‌ای سیاسی فراتر می‌رود. حقیقت ولایت، تبعیت سیدالشهدا علیه‌السلام از مشیت الهی، ظهور صفات ربوبی در رفتار آن حضرت و اصحاب ایشان و نقش عاشورا در تربیت و اصلاح انسان، از جمله محورهای این سخنرانی‌هاست. بر همین اساس، ایشان محبت و توسل به سیدالشهدا را با شناخت و پیروی از سیرۀ آن حضرت پیوند می‌دهد و ضمن بیان آثار عملی عاشورا، شیوۀ صحیح برگزاری مجالس و عزاداری را نیز تبیین می‌کند. مرحوم آیت‌الله طهرانی قصد داشتند در اثری مستقل با عنوان «سیمای عاشورا» به‌طور کامل در این باره قلم بزنند که متأسفانه با ارتحال ایشان، این مقصود به انجام نرسید و تنها مقدمه‌ای ناتمام از آن بر جای ماند. از آنجا که مطالب این سخنرانی‌ها بخش زیادی از محتوای مدنظر برای آن کتاب را پوشش می‌دهد، إن‌شاءالله مقرر است این جلسات تنظیم و تدوین گردد.

آیین رستگاری» مجموعه‌ای از شش جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که در سال‌های ۱۴۰۷ و ۱۴۱۱ هجری قمری ایراد شده است. پنج جلسۀ نخست برای یکی از شاگردان و با هدف بیان مطالب و نکات ضروری سیر و سلوک الی‌الله شکل گرفته است؛ جلسۀ پایانی نیز در مشهد مقدس و در جمعی از دوستان و همراهان ایشان برگزار شده است. علامه طهرانی در این جلسات، مقصد سلوک را عبودیت و معرفت پروردگار می‌داند و از لوازمی سخن می‌گوید که حرکت در این مسیر بدون آنها به نتیجه نمی‌رسد؛ از جمله: خالص‌کردن طلب از توجه به غیر خدا، عمل و مجاهده، کتمان حالات و اسرار سلوکی، متابعت از شریعت و استاد و مراقبه و تزکیۀ نفس. در امتداد همین مبانی، دستوراتی مانند سکوت، اعتدال، شب‌زنده‌داری و دوام ذکر نیز توضیح داده شده است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، این بیانات را «آیین‌نامۀ سلوک و رستگاری» می‌خواند. سادگی و روشنی بیان علامه، همراه با فضای نزدیک و صمیمی جلسات، تجربه‌ای متفاوت از تجربۀ آثار عرفانی به مخاطب می‌دهد. متن کامل این شش جلسه با مقدمۀ آیت‌الله طهرانی در کتاب «آیین رستگاری» منتشر شده است.

«تفسیر آیۀ نور» مجموعه‌ای از ده جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که از جمادی‌الثانیة تا شعبان ۱۳۹۶ هجری قمری، در شب‌های سه‌شنبه و در مسجد قائم طهران ایراد شده است. علامه طهرانی در این جلسات، تفسیر آیۀ نور را مبنای تبیین حقیقت توحید و رابطۀ انسان با پروردگار قرار می‌دهد. در این مجموعه، حضور خداوند در سراسر عالم و امکان معرفت و لقای او در کانون بحث قرار دارد. علامه، معرفت نفس را راه شناخت پروردگار می‌داند و خودبینی، توجه استقلالی به موجودات و صفات ناپسند را حجاب این معرفت می‌شمارد. معرفت خدا در این بیانات، بحثی صرفاً نظری نیست و با تهذیب نفس، عبور از کثرت و رفع حجاب‌های درونی تحقق می‌یابد. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، از قول والد معظّمشان نقل می‌کند که مقصود این بیانات، برداشتن فاصلۀ ساختگی میان خدا و بندگان و برقراری انس و الفت با پروردگار بوده است. علامه طهرانی این معارف عمیق توحیدی و عرفانی را با بیانی روشن، بی‌تکلف و دور از اصطلاحات دشوار برای عموم توضیح می‌دهد. متن کامل این ده جلسه با مقدمۀ آیت‌الله طهرانی در کتاب «تفسیر آیۀ نور» منتشر شده است.

سالک آگاه» مجموعه‌ای از شش جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی پیرامون علم و علماست که از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۱۵ هجری قمری، در مناسبت‌های گوناگون و بیشتر در مشهد مقدس ایراد شده است. این بیانات برای شاگردان و ارادتمندان علامه ایراد شده و مخاطب خاص آن، طلاب و اهل علم‌اند. علامه طهرانی در این مجموعه، حقیقت علم و جایگاه عالم دینی را تبیین می‌کند. در نگاه ایشان، علم از عمل و تزکیه جدا نیست و عالم راستین باید حقیقت‌جو و آزاد باشد، مردم را به خدا بخواند و از شریعت پاسداری کند. در مقابل، غرور علمی، ریاست‌طلبی و پیروی بی‌چون‌وچرا می‌تواند علم را از مسیر هدایت خارج کند و به حجابی برای انسان بدل سازد. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، این بیانات را برآمده از تجربۀ علمی و سلوکی علامه می‌داند؛ تجربه‌ای که در سال‌های تحصیل در حوزه‌های علمیۀ قم و نجف و در مواجهه با استادان، جریان‌ها و گرایش‌های گوناگون به دست آمده است. متن کامل این شش جلسه با مقدمۀ آیت‌الله طهرانی در کتاب «سالک آگاه» منتشر شده است.

«مبانی تشیع» مجموعه‌ای از هشت جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که در فاصله سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۱۱ هجری قمری در جلسات مختلف ایراد شده است. این مجموعه هفت سخنرانی مستقل و یک جلسۀ پرسش‌وپاسخ اعتقادی را در بر می‌گیرد. علامه طهرانی در این بیانات، مبانی تشیع را بر محور توحید تبیین می‌کند؛ توحیدی که تنها یک اعتقاد ذهنی نیست، بلکه شناخت انسان از هستی، فهم او از شریعت و مسیر تربیتش را سامان می‌دهد. ولایت در این نگاه، اعتقادی در کنار توحید نیست؛ توحید در مقام عمل و راه تربیت انسان است. مباحث خیر و شر، جبر و اختیار، فقر و عبودیت و جایگاه اهل‌بیت علیهم‌السلام نیز در همین چارچوب بررسی می‌شود. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در مقدمۀ کتاب، امتیاز این بیانات را در همین نگرش توحیدی می‌داند؛ نگرشی که اعتقاد، شریعت و تهذیب را از یکدیگر جدا نمی‌بیند. متن کامل این هشت جلسه با مقدمۀ ایشان در کتاب «مبانی تشیع» منتشر شده است.

«مواعظ رمضان ۱۳۹۷» مجموعه‌ای از نُه جلسۀ سخنرانی علامه آیت‌الله سید محمدحسین حسینی طهرانی است که در ماه رمضان ۱۳۹۷ هجری قمری، در مسجد قائم طهران ایراد شده است. علامه طهرانی در این مواعظ، با تکیه بر آیات و روایات، ظاهر و باطن عبادات و تأثیر آنها را در تربیت نفس تبیین می‌کند. در این مجموعه، روزه راه دستیابی به تقوا معرفی می‌شود و علامه طهرانی، در همین زمینه، مقدس‌مآبیِ ناسازگار با حکم خدا را نقد می‌کند. در ادامه، نماز در کانون بحث قرار می‌گیرد؛ حقیقت آن عبودیت و اتصال به پروردگار است و آثارش در تهذیب نفس، تقویت یقین و پذیرش توبه آشکار می‌شود. بخشی از جلسات نیز به حقیقت توبه و نقش عمل صالح در بازگشت انسان به خدا اختصاص دارد.

شرح فقره: إنّى رجلٌ مَطلوبٌ و مع ذلكَ لى أورادٌ فى كلِّ ساعةٍ من آناءِ اللّيل و النّهارِ فلا تَشغَلنِى عن وِردى از شرح حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام

شرح فقره: إلَهِى لَا تُؤَدِّبْنِى بِعُقُوبَتِک وَ لَا تَمْکرْ بِى فِى حِیلَتِک مِنْ أَینَ لِى الْخَیرُ یا رَبِّ وَ لَا یوجَدُ إِلَّا مِنْ عِنْدِک وَ مِنْ أَینَ لِىَ النَّجَاةُ وَ لَا تُسْتَطَاعُ إِلَّا بِک لَا الَّذِى أَحْسَنَ اسْتَغْنَى عَنْ عَوْنِک وَ رَحْمَتِک وَ لَا الَّذِى أَسَاءَ وَ اجْتَرَأَ عَلَیک وَ لَمْ یرْضِک خَرَجَ عَنْ قُدْرَتِک یا رَبِّ یا رَبِّ یا رَب یا رَبِّ یا رَب ... الْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى أَدْعُوهُ فَيُجِيبُنِى وَ إِنْ كُنْتُ بَطِيئاً حِينَ يَدْعُونِى، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى أَسْأَلُهُ فَيُعْطِينِى وَ إِنْ كُنْتُ بَخِيلاً حِينَ يَسْتَقْرِضُنِى، وَالْحَمْدُ لِلّٰهِ الَّذِى أُنادِيهِ كُلَّما شِئْتُ لِحاجَتِى وَأَخْلُو بِهِ حَيْثُ شِئْتُ لِسِرِّى بِغَيْرِ شَفِيعٍ فَيَقْضِى لِى حاجَتِى. دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

شرح فقره: وَ مَا أَنَا یا رَبِّ وَ مَا خَطَرِى هَبْنِى بِفَضْلِک وَ تَصَدَّقْ عَلَىَّ بِعَفْوِک أَىْ رَبِّ جَلِّلْنِى بِسَتْرِک وَ اعْفُ عَنْ تَوْبِیخِى بِکرَمِ وَجْهِک فَلَوِ اطَّلَعَ الْیوْمَ عَلَى ذَنْبِى غَیرُک مَا فَعَلْتُهُ وَ لَوْ خِفْتُ تَعْجِیلَ الْعُقُوبَةِ لاجْتَنَبْتُهُ لا لِأَنَّک أَهْوَنُ النَّاظِرِینَ وَ أَخَفُّ الْمُطَّلِعِینَ بَلْ لِأَنَّک یا رَبِّ خَیرُ السَّاتِرِینَ وَ أَحْکمُ الْحَاکمِینَ وَ أَکرَمُ الْأَکرَمِینَ. از دعای ابوحمزه ثمالی امام سجاد علیه السلام

«سیری در تاریخ پیامبر» مجموعه‌ای از بیست‌وپنج سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در ایام ماه صفر سال‌های ۱۴۱۱ تا ۱۴۱۵ هجری قمری، در مشهد مقدس و در زمان حیات علامه سید محمدحسین حسینی طهرانی، در جمع شاگردان و ارادتمندان ایشان ایراد شده است. این مجموعه بخشی از سخنرانی‌های «طرح مبانی اسلام» است. در این جلسات، تاریخ و سیرۀ پیامبر اکرم صلّی‌الله‌علیه‌وآله نه صرفاً برای گزارش وقایع، بلکه به‌منظور شناخت معیارهای دین و شریعت و نحوۀ صحیح تأسّی به پیامبر و اولیای الهی بررسی می‌شود. مباحث مجموعه از تحلیل سیره و شخصیت رسول خدا آغاز می‌شود و به موضوعاتی مانند حقیقت رسالت، جایگاه سنت، معیارهای شناخت دین، عقلانیت در پیروی، و تشخیص انحراف و تحریف در فهم شریعت امتداد می‌یابد. این بیست‌وپنج مجلس در دو جلد با عنوان «سیری در تاریخ پیامبر اکرم» تدوین و منتشر شده است.

جایگاه اهل علم» مجموعه‌ای از جلسات سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی دربارۀ جایگاه، وظایف و آداب اهل علم و طلاب علوم دینی است. بخش مهمی از این مجالس در شب‌های سه‌شنبه و با حضور طلاب و اهل علم برگزار شده و برخی جلسات نیز به مناسبت‌ها و دیدارهای دیگری اختصاص داشته است. این مجموعه بخشی از بیانات «طرح مبانی اسلام» است. محور اصلی این جلسات، تبیین جایگاه علم و اهل علم، و مسئولیتی است که این جایگاه در تحصیل، فهم، عمل، تهذیب و انتقال صحیح معارف بر عهدۀ طلبه می‌نهد. در این چارچوب، ارزش و اهمیت طلبگی، کیفیت تحصیل و برنامۀ علمی، نسبت علم با سیر و سلوک، ضرورت اتقان و آزاداندیشی در فهم دین، و مسئولیت اخلاقی و اجتماعی اهل علم مورد توجه قرار می‌گیرد. بخشی از این مجموعه نیز ناظر به کسانی است که در آغاز راه طلبگی قرار دارند یا دربارۀ انتخاب این مسیر تصمیم می‌گیرند. در این بخش‌ها، از جایگاه این راه، دشواری‌ها و لوازم آن سخن به میان می‌آید و طلبگی نه صرفاً یک موقعیت علمی یا اجتماعی، بلکه تعهدی جدی در برابر فهم، عمل و پاسداری از معارف دین معرفی می‌شود. إن‌شاءالله این مجموعه قرار است به صورت موضوعی تدوین و منتشر گردد

عید فطر» مجموعه‌ای از هجده جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در فاصله سال‌های ۱۴۱۴ تا ۱۴۳۴ هجری قمری و به مناسبت عید فطر ایراد شده است. این مجموعه در ضمن بخش «طرح مبانی اسلام» است. در این مجالس، عید فطر به‌عنوان نقطۀ پایان فصل عبادی ماه‌های رجب و شعبان و رمضان معرفی نمی‌شود؛ بلکه تبیین می‌شود که عید فطر فرصتی است برای سنجش دستاوردهای این ماه و ادامۀ همان مسیر در زندگی پس از رمضان‌المبارک. استمرار مراقبه، حفظ حال معنوی ماه رمضان، حرکت به‌سوی توحید و لقاءالله، و نسبت این مسیر با ولایت و هدایت اولیای الهی، از محورهای اصلی این مجموعه به شمار می‌آید. در کنار این جهت کلی، مباحثی چون تقوا، یقین، همت، معرفت و کیفیت حرکت انسان به‌سوی خدا نیز مطرح می‌شود و ابعاد گوناگونی از حیات معنوی و سلوکی انسان پس از ماه مبارک رمضان مورد توجه قرار می‌گیرد. این جلسات، در ضمن کتاب «جلوه‌های معرفت» (که شامل خطبه‌های عید فطر و قربان است) به چاپ رسیده است.

«عید غدیر» مجموعه‌ای از یازده جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در فاصلۀ سال‌های ۱۴۲۲ تا ۱۴۳۹ هجری قمری و به مناسبت عید غدیر ایراد شده است. این مجموعه در ضمن بخش «طرح مبانی اسلام» است. در این مجالس، غدیر تنها به‌عنوان واقعۀ تاریخی یا مسئلۀ سیاسی بررسی نمی‌شود؛ بلکه حقیقت ولایت و کیفیت ظهور و تحقق آن در جان انسان، به‌عنوان راه تربیت، کمال و حرکت به‌سوی توحید تبیین می‌گردد. عقلانی‌بودن مسئلۀ ولایت، غلبۀ عقل بر احساس، استقامت در مسیر حق و نسبت این حقیقت با حیات معنوی انسان، از محورهای اصلی این مجموعه به شمار می‌آید. همچنین بر این معنا تأکید می‌شود که حقیقت غدیر به گذشته محدود نیست و در پیوند با ولایت امام زمان علیه‌السلام استمرار دارد. افزون بر این، از آنجا که این جلسات هم‌زمان با عمامه‌گذاری عده‌ای از طلاب بوده، مطالبی نیز در مورد طلبگی و رسالت علما در آنها بیان شده است. همین یازده مجلس در جلد نخست کتاب «آموزه‌های ولایت» با عنوان فرعی «بیانات عید غدیر خم» تدوین و منتشر شده است.

نیمۀ شعبان» مجموعه‌ای از یازده جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در فاصله سال‌های ۱۴۰۹ تا ۱۴۳۹ هجری قمری و به مناسبت نیمۀ شعبان ایراد شده است. این مجموعه در ضمن بخش «طرح مبانی اسلام» است. در این مجالس، توجه به امام زمان علیه‌السلام از سطح یک نگاه تاریخی یا صرفاً ناظر به آینده فراتر می‌رود و بر جایگاه ایشان به‌عنوان امام حیّ و حاضر تأکید می‌شود؛ امامی که ولایت او در حیات دینی انسان، هدایت باطنی و حرکت او به‌سوی توحید نقشی فعّال و جاری دارد. نسبت ولایت و توحید، وظیفۀ انسان در عصر غیبت، آثار حضور امام در مسیر تربیت و کمال، و نیز ویژگی‌های عصر ظهور، از محورهای اصلی این مجموعه است. در همین زمینه، از تحقق عقلانیت، عدالت، صدق و عزت حقیقی در دوران ظهور نیز سخن به میان می‌آید. از سوی دیگر، با توجه به تقارن برخی از این مجالس با عمامه‌گذاری شماری از طلاب، مباحثی نیز پیرامون ارزش مسیر طلبگی و رسالت‌ها و وظایف اهل علم مطرح گردیده است. همین یازده مجلس در جلد دوم کتاب «آموزه‌های ولایت» با عنوان فرعی «بیانات عید نیمۀ شعبان» تدوین و منتشر شده است.

ماه مبارک رمضان ۱۴۳۹ ه‍.ق» مجموعه‌ای از چهار جلسۀ سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در ماه مبارک رمضان سال ۱۴۳۹ هجری قمری و آخرین ماه مبارک حیات ایشان است. سه جلسۀ نخست در مشهد و جلسۀ پایانی در قم ایراد شده است. برخلاف مجالس ماه‌های رمضان سال‌های پیش که تقریباً همۀ آن‌ها در ضمن مجموعۀ «شرح دعای ابوحمزۀ ثمالی» قرار می‌گرفت، این چهار جلسه موضوعاتی مستقل دارند. در جلسۀ نخست، حالات اولیای الهی هنگام نماز و تلاوت قرآن و کیفیت عبادت آنان بررسی می‌شود. جلسات دوم و سوم به شرح فقراتی از دعای افتتاح و مباحث مربوط به امام زمان علیه‌السلام اختصاص دارد. در جلسۀ چهارم نیز آیت‌الله طهرانی به برخی شبهات و نقدهای مطرح‌شده دربارۀ کتاب «روح مجرد» پاسخ می‌دهند. این چهار مجلس، آخرین بیانات رمضانی آیت‌الله طهرانی را در بر می‌گیرد؛ بیاناتی که برخلاف روال سال‌های پیش، ذیل شرح یک متن واحد سامان نیافته و هر جلسه به یکی از مباحث معرفتی و اعتقادی مورد توجه ایشان در آن مقطع اختصاص یافته است. جلسات دوم و سوم، در ضمن جلد سوم کتاب «آموزه‌های ولایت» به چاپ رسیده است.

صوت و متن 7 جلسه بیانات آیت الله حاج سید محمد محسن حسینی طهرانی قدس الله سره، که در شب‌های پنج شنبه سال 1417 هـ ق در میان

«آموزه‌های مهدویت» مجموعه‌ای از یازده سخنرانی آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که در فاصله سال‌های ۱۴۱۹ تا ۱۴۳۹ هجری قمری، در مجالس و شهرهای مختلف و در جمع شاگردان و ارادتمندان ایشان ایراد شده است. شماری از این سخنرانی‌ها به مناسبت نیمۀ شعبان و میلاد امام زمان علیه‌السلام برگزار شده و برخی دیگر از آنها در اصل، بخشی از سلسله‌مباحث «سلوک خانواده» یا درس‌های ایشان بوده است. همچنین، برخی از این مجالس در کشور لبنان و به زبان عربی ایراد شده‌اند که برای استفاده در این مجموعه، به زبان فارسی ترجمه شده‌اند. این مجموعه در شمار سخنرانی‌های «طرح مبانی اسلام» قرار دارد. در این جلسات، مهدویت با نگاهی عرفانی و فراتر از برداشت‌های ظاهری و متعارف از امام و امامت بررسی می‌شود. معرفت حقیقی امام، نقش ولایت ایشان در تربیت و تکامل انسان، فلسفۀ غیبت و وظیفۀ مؤمن در دوران غیبت، از مهم‌ترین محورهای این مجموعه‌اند و در مجموع، نسبت انسان با حقیقت ولایت در عصر غیبت را روشن می‌کنند. این یازده مجلس در جلد سوم کتاب «آموزه‌های ولایت» با عنوان فرعی «بیاناتی پیرامون امام زمان علیه‌السلام و مهدویت» تدوین و منتشر شده است

«جلسات سلوک خانواده ـ طهران» مجموعه‌ای از بیانات آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است که طی سال‌های ۱۴۱۹ تا ۱۴۳۷ هجری قمری در شهر طهران برای جمعی از بانوان ارائه شده و در ۴۱ جلسه به بیان مباحث مرتبط با سیر و سلوک الی‌الله پرداخته و در خلال این بیانات به پرسش‌های مخاطبان نیز پاسخ داده است. از موضوعاتی که جلسات متعددی از این مجموعه به آنها اختصاص یافته، می‌توان از جایگاه عقل و عقلانیت در سلوک، مراقبه و عمل به مبانی، آرامش و ثبات و استقامت در مسیر، و نیز صداقت، خلوص و تسلیم نام برد. در کنار این مباحث، موضوعاتی مربوط به زن و خانواده نیز مطرح شده است؛ مباحثی مانند چگونگی ارتباط با فرزندان و ترغیب آنان به مسائل دینی و نحوۀ تعامل زن و شوهر. إن‌شاءالله قرار است متن این جلسات به‌صورت موضوعی تنظیم و تدوین شود.

شرح فقره : فَقَالَ: أَمَّا اللَوَاتِي‌ فِي‌ الرِّيَاضَةِ: فَإيَّاكَ أَنْ تَأْكُلَ مَا لاَ تَشْتَهِيهِ، فَإنَّهُ يُورِثُ الْحَمَاقَةَ وَ الْبَلَهَ؛ وَ لاَ تَأْكُلْ إلاَّ عِنْدَ الْجُوعِ؛ وَ إذَا أَكَلْتَ فَكُلْ حَلاَلاً وَ سَمِّ اللَهَ وَ اذْكُرْ حَدِيثَ الرَّسُولِ صَلَّي‌ اللَهُ عَلَيْهِ وَ ءَالِهِ: مَا مَلاَ ءَادَمِيٌّ وِعَآءًا شَرًّا مِنْ بَطْنِهِ؛ فَإنْ كَانَ وَ لاَبُدَّ فَثُلْثٌ لِطَعَامِهِ وَ ثُلْثٌ لِشَرَابِهِ وَ ثُلْثٌ لِنَفَسِهِ از حدیث عنوان بصری امام صادق علیه السلام

شرح فقره: «قال الامام الصادق عليه‌السّلام: حقيقة العُبُودية ثَلاثةُ أشياءِ: أن لايرَى العَبدُ لِنَفسِهِ فيما خَوَّلَهُ اللَه مِلكا؛ لِأنَّ العبيدَ لايكون لَهُم مِلك، يرونَ المال مال اللَه، يضعُونَهُ حَيثُ أمَرَهُمُ اللَه بِهِ؛ ولايُدَبِّرَ العَبدُ لِنَفسِهِ تدبيراً؛ از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام

شرح فقره: قلت يا ابا عبداللَه ما حقيقة العبودية ... و لا يدبِّر العبد لنفسه تدبيراً از حدیث شریف عنوان بصری امام صادق علیه السلام