واجب مشروط در این بحث با توجه به نقش اختیار مکلف در تحقق موضوع یا مواجهه با آن توضیح داده می‌شود. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا معیار شرایط مفروض در نظر مولا را مرور می‌کند و با نقد دیدگاه نائینی، بقای وجوب پس از ایجاد مانع اختیاری را نشان می‌دهد. سپس تفاوت شرط قطعی و محتمل را به شیوه فهم خطاب پیوند می‌زند؛ صرف بیان یک شرط، برای مشروط دانستن وجوب کافی نیست. مسیر بحث از بررسی اختیار در رفع موضوع به نقد تفاوت‌گذاری میان حفظ آب و مقدمات حج می‌رسد. در ادامه، نمونه‌های سفر و مواجهه با زلزله نشان می‌دهند که حدود این اختیار باید از خود دلیل شرعی فهمیده شود. پرسش‌وپاسخ پایانی نیز تفاوت سفر برای فرار از روزه با خروج از محل زلزله را روشن می‌کند. نتیجه، ضرورت بازتعریف واجب مطلق و مشروط بر اساس این دو معیار است.