واجب مشروط زمانی درست شناخته می‌شود که علت پیدایش طلب در نفس مولا از شرایط انجام کار توسط مکلف جدا شود. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی، ملاک نائینی را که بر غیراختیاری بودن شرط تکیه دارد، نقد می‌کند و مصلحت تکلیف را منشأ انگیزۀ مولا می‌داند. بحث با تفاوت نماز ظهر و نماز آیات، سپس دیدگاه صاحب فصول دربارۀ واجب معلق پیش می‌رود. مثال تجویز دارو نشان می‌دهد که طلب طبیب پس از شناخت بیماری پدید می‌آید. پس از تطبیق این مثال بر وقت نماز، توضیح نائینی دربارۀ تکلیف مشروط بررسی می‌شود. مثال اکرام زید روشن می‌کند که هر شرط غیراختیاری در پیدایش طلب دخالت ندارد. اشکال دور ریختن آب پیش از وقت نماز نیز محدودیت ملاک نائینی را آشکار می‌سازد. در پایان، مثال نذر روزه تفاوت زمان به‌عنوان ظرف و زمان به‌عنوان شرط را توضیح می‌دهد و اثر این تمایز در بحث استطاعت مطرح می‌شود.