واجب مطلق و مشروط، معیار اراده مولا یا اختیار؟
واجب مطلق و مشروط، معیار اراده مولا یا اختیار؟
آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی
واجب مطلق و مشروط بر چه اساسی از یکدیگر جدا میشوند؟ آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی این پرسش را با بررسی استدلال نائینی درباره واجب معلق آغاز میکند. ابتدا نسبت شرط با مصلحت فعل و طلب مولا توضیح داده میشود و سپس مثال نماز پیش و پس از طلوع فجر، تفاوت غرض مولا و زمان لازم برای انجام مقدمات را روشن میکند. بحث به برهان تفویت میرسد که برای الزام به اقدام پیش از رسیدن وقت مطرح شده است. در ادامه، مثال پول دادن مولا به عبد و توفیق الهی نشان میدهد که غیر اختیاری بودن یک مقدمه، بهتنهایی معیار مشروط بودن تکلیف نیست. نقد اصلی بر تفاوت مقدمات وجودی با شرایط اراده و لزوم اثبات تکلیف پیش از استناد به برهان تفویت متمرکز است. سرانجام، تفاوت زمان بهعنوان شرط یا ظرف نماز، نقش کیفیت لحاظ قید در طلب مولا را مشخص میکند.
واجب مطلق و مشروط بر چه اساسی از یکدیگر جدا میشوند؟ آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی این پرسش را با بررسی استدلال نائینی درباره واجب معلق آغاز میکند. ابتدا نسبت شرط با مصلحت فعل و طلب مولا توضیح داده میشود و سپس مثال نماز پیش و پس از طلوع فجر، تفاوت غرض مولا و زمان لازم برای انجام مقدمات را روشن میکند. بحث به برهان تفویت میرسد که برای الزام به اقدام پیش از رسیدن وقت مطرح شده است. در ادامه، مثال پول دادن مولا به عبد و توفیق الهی نشان میدهد که غیر اختیاری بودن یک مقدمه، بهتنهایی معیار مشروط بودن تکلیف نیست. نقد اصلی بر تفاوت مقدمات وجودی با شرایط اراده و لزوم اثبات تکلیف پیش از استناد به برهان تفویت متمرکز است. سرانجام، تفاوت زمان بهعنوان شرط یا ظرف نماز، نقش کیفیت لحاظ قید در طلب مولا را مشخص میکند.

