تحصیل علم چه زمانی وظیفۀ انسان است و ناآگاهی در چه شرایطی عذر او محسوب می‌شود؟ آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی این پرسش را با تفکیک اصل آگاهی از تکلیف و پیگیری برای شناخت جزئیات آن بررسی می‌کند. بحث از تقسیم مقدمات واجب آغاز می‌شود و به تفاوت کسی می‌رسد که امکان شناخت دارد با مستضعفی که ظرفیت تشخیص یا دسترسی به علم برای او فراهم نیست. گفت‌وگو درباره محیی‌الدین نشان می‌دهد که استضعاف می‌تواند به یک مسئله یا مرحله از زندگی فرد محدود باشد. سپس با مثال پزشکی، تفاوت مسئولیت پیش از شنیدن احتمال خطر و پس از آن روشن می‌شود. در پایان، روایات سلمان و جابر زمینه توضیح مراتب معرفت را فراهم می‌کنند. نتیجه بحث، لزوم پیگیری حقیقت پس از آگاهی اجمالی و نقد اکتفا به تکالیف ظاهری برای رسیدن به مراتب بالاتر شناخت است.