استطاعت حج و حدود اختیار انسان در حفظ یا از بین بردن توانایی انجام تکلیف، محور سخنان آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. بحث از تفاوت شرط تحقق یک عمل با شرط پیدایش وجوب آن آغاز می‌شود و نقش خواست مولا در الزام به فراهم کردن مقدمات را روشن می‌کند. سپس با مثال طهارت نماز و تهیه وسایل اکرام نشان داده می‌شود که اجازه ترک مقدمه می‌تواند با اصل الزام ناسازگار باشد. از اینجا، معنای قید قدرت و نقش آن در رفع سختی تکلیف بررسی می‌شود. تفسیر استطاعت به زاد و راحله، این مسیر را به امکان سفر حج پیوند می‌دهد. مقایسه با خمس، زکات و نماز آیات، تفاوت شرایط تکلیف را آشکار می‌کند. در پایان، پیامد این فرض بررسی می‌شود که انسان بتواند همواره استطاعت خود را از بین ببرد و بدین ترتیب، وجوب حج را کنار بگذارد.