استطاعت حج و وظیفه انسان برای به‌دست‌آوردن آن، موضوع اصلی این بحث است. آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی ابتدا توضیح می‌دهد که تشخیص واجب مطلق و مشروط، به چگونگی لحاظ شرط در خواست مولا بستگی دارد. او سه حالت را از هم جدا می‌کند: شرط تحقق طلب، لحاظ شرط بر فرض وجود آن، و الزام به فراهم‌کردن مقدمه. سپس اختیار و قدرت مکلف را بررسی می‌کند و با مقایسه زمان نماز و طهارت نشان می‌دهد که همه شرط‌ها حکم یکسانی ندارند. بحث از اینجا به آیه حج می‌رسد و استطاعت، به‌عنوان قدرت عقلی نهفته در هر تکلیف، تحلیل می‌شود. گوینده تفاوت حج و نماز در تحمل مشقت را نیز روشن می‌کند. در پایان، او بر پایه این تحلیل، دیدگاه خود درباره مطلق‌بودن وجوب حج و لزوم تلاش برای تحصیل استطاعت از آغاز تکلیف را بیان می‌کند؛ نتیجه‌ای که نسبت شرط، اختیار و مسئولیت مکلف را روشن‌تر می‌سازد.