استطاعت حج و نقش اختیار در شرایط وجوب، محور این گفتار آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. بحث از جایگاه قدرت در تکلیف آغاز می‌شود و نشان می‌دهد که ناتوانی کامل، موضوع را از قلمرو وجوب بیرون می‌برد؛ بنابراین هر فقدان قدرتی را نمی‌توان شرط وجوب نامید. سپس احتمال عقلاییِ توانایی از احتمال فلسفی جدا می‌شود و تفاوت تعلق قید به وجوب و به خود عمل توضیح داده می‌شود. با طرح دیدگاه صاحب فصول، مسیر بحث به شرایط حج و میزان اختیار مکلف در فراهم کردن آنها می‌رسد. سلامت و باز بودن راه یکسان بررسی نمی‌شوند؛ زیرا برخی آمادگی‌ها و درمان‌ها در اختیار شخص‌اند، اما بعضی موانع بیرونی چنین نیستند. نتیجه این است که یک خطاب می‌تواند نسبت به امور خارج از اختیار مشروط و نسبت به امور اختیاری مطلق باشد. این تمایز، ثمرهٔ بحث شرط وجوب و شرط واجب را روشن می‌کند.