واجب مطلق و مشروط و شرط توانایی بر تکلیف
واجب مطلق و مشروط و شرط توانایی بر تکلیف
آیتاللَه سید محمدمحسن حسینی طهرانی
واجب مطلق و مشروط تنها درباره کسی معنا دارد که قابلیت پذیرش تکلیف را داشته باشد. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی بحث را با بررسی تعریفهای اصولیان آغاز میکند و نشان میدهد که اختلاف درباره شروط وجوب، با توضیح لفظی تعریفها حل نمیشود. او سپس میان بررسی انسان به عنوان انجامدهنده یک کار و بررسی او به عنوان فرد مکلف فرق میگذارد؛ این تمایز روشن میکند چرا پیش از بلوغ یا هنگام فقدان قابلیت، نمیتوان از وجوب مشروط سخن گفت. بحث از اینجا به قدرت میرسد و با مثال نابینایی و استدلال علامه حلی درباره استقبال کعبه، تفاوت نبودن توانایی بنیادی با وجود مانع توضیح داده میشود. در پایان، نمونههای طهارت و رو به قبله بودن در نماز، جایگاه قدرت در ظرف تکلیف را نشان میدهند و معیار درست سنجش اطلاق و اشتراط وجوب را مشخص میکنند.
واجب مطلق و مشروط تنها درباره کسی معنا دارد که قابلیت پذیرش تکلیف را داشته باشد. آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی بحث را با بررسی تعریفهای اصولیان آغاز میکند و نشان میدهد که اختلاف درباره شروط وجوب، با توضیح لفظی تعریفها حل نمیشود. او سپس میان بررسی انسان به عنوان انجامدهنده یک کار و بررسی او به عنوان فرد مکلف فرق میگذارد؛ این تمایز روشن میکند چرا پیش از بلوغ یا هنگام فقدان قابلیت، نمیتوان از وجوب مشروط سخن گفت. بحث از اینجا به قدرت میرسد و با مثال نابینایی و استدلال علامه حلی درباره استقبال کعبه، تفاوت نبودن توانایی بنیادی با وجود مانع توضیح داده میشود. در پایان، نمونههای طهارت و رو به قبله بودن در نماز، جایگاه قدرت در ظرف تکلیف را نشان میدهند و معیار درست سنجش اطلاق و اشتراط وجوب را مشخص میکنند.

