حج برده و وجوب دوباره آن پس از آزادی، محور بحث آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی درباره روایات به‌ظاهر متعارض حجةالاسلام است. بحث از روایت کفایت حج برده آغاز می‌شود و با روایات لزوم حج پس از آزادی و حکم ام‌ولد ادامه می‌یابد. برای جمع میان این روایات، معنای حجةالاسلام و تفاوت آن با دیگر حج‌های واجب روشن می‌شود؛ حج برای هر وضعیت تکلیف یک بار واجب است، اما تغییر شرایط می‌تواند تکلیف تازه‌ای پدید آورد. سپس آزادی پیش از وقوف و درک یکی از دو موقف، معیار فهم این تغییر قرار می‌گیرد. نمونه‌هایی از نماز و روزه در سفر، تفاوت بلوغ جسمی و رشد عقلی، و منع واگذاری اموال به سفیه، ارتباط حکم با شرایط شخص را توضیح می‌دهند. بحث در پایان به روایت اعاده حج پس از آزادی بازمی‌گردد و تفاوت حکم برده و ام‌ولد را با همین مبنا روشن می‌کند.