قضیه خارجیه و حقیقیه، نقد تفاوت زمانی حکم
قضیه خارجیه و حقیقیه، نقد تفاوت زمانی حکم
قضیه خارجیه و حقیقیه از نظر فاصله میان صدور حکم و تحقق موضوع، محور بحث آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. بحث از دیدگاه نائینی آغاز می‌شود که در قضیه خارجیه، انشاء فعلی را جدا از موضوع نمی‌داند، اما در قضیه حقیقیه فاصله زمانی را ممکن می‌شمارد. نخست، فرض تقدم زمانی مقام انشاء نقد می‌شود. سپس مثال دستور اکرام در آینده نشان می‌دهد که در قضیه خارجیه نیز زمان اجرای حکم می‌تواند با زمان صدور آن متفاوت باشد. در نقد دوم، موضوع اعتباری حکم از موضوع خارجی جدا می‌شود؛ موضوع در نفس مولا لحاظ می‌شود و وجود خارجی آن، زمینه تنجز تکلیف را فراهم می‌کند. از این مسیر روشن می‌شود که حکم به موضوع معدوم خارجی تعلق نمی‌گیرد و تفاوت میان موضوع شخصی و عام، این جدایی زمانی را توجیه نمی‌کند. نتیجه بحث، رد این وجه تمایز میان دو قضیه است.
قضیه خارجیه و حقیقیه، نقد تفاوت زمانی حکم
توضیحات:
قضیه خارجیه و حقیقیه از نظر فاصله میان صدور حکم و تحقق موضوع، محور بحث آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی است. بحث از دیدگاه نائینی آغاز می‌شود که در قضیه خارجیه، انشاء فعلی را جدا از موضوع نمی‌داند، اما در قضیه حقیقیه فاصله زمانی را ممکن می‌شمارد. نخست، فرض تقدم زمانی مقام انشاء نقد می‌شود. سپس مثال دستور اکرام در آینده نشان می‌دهد که در قضیه خارجیه نیز زمان اجرای حکم می‌تواند با زمان صدور آن متفاوت باشد. در نقد دوم، موضوع اعتباری حکم از موضوع خارجی جدا می‌شود؛ موضوع در نفس مولا لحاظ می‌شود و وجود خارجی آن، زمینه تنجز تکلیف را فراهم می‌کند. از این مسیر روشن می‌شود که حکم به موضوع معدوم خارجی تعلق نمی‌گیرد و تفاوت میان موضوع شخصی و عام، این جدایی زمانی را توجیه نمی‌کند. نتیجه بحث، رد این وجه تمایز میان دو قضیه است.